Συμπλήρωση (update) 02.12.09: Αλλάξαμε τη λέξη «απογραφή» στον τίτλο με τη λέξη «καταγραφή», επειδή διαπιστώσαμε ότι είναι πλέον μία έννοια πολύ παρεξηγημένη, από το σύνολο των Πολιτών της χώρας μας – ακόμη περισσότερο, δημιουργεί έντονους αρνητικούς συνειρμούς. Βέβαια, εμείς δεν αναφερόμαστε στις συγκεκριμένες απογραφές «παθητικού» που διεξήχθησαν στο παρελθόν αλλά, αντίθετα, σε μία απογραφή ενεργητικού – σε έναν νεωτερισμό δηλαδή, σε μία αναλυτική καταγραφή των περιουσιακών στοιχείων της Ελλάδας, με την αντίστοιχη αξία τους.
Για παράδειγμα, των εισηγμένων δημοσίων επιχειρήσεων της (ΔΕΗ, ΕΥΔΑΠ, ΟΠΑΠ, ΑΤΕ, ΤΤ, ΕΤΕ, ΟΛΠ, ΕΥΑΘ, ΕΛΠΕ, ΕΧΑΕ κλπ), που ευτυχώς της (μας) ανήκουν ακόμη, των υπολοίπων κοινωφελών εταιρειών της, των ακινήτων της, των εγκαταστάσεων της, των οικοπέδων της, των αεροδρομίων, των έργων υποδομής (γέφυρες, εθνικοί οδοί κλπ), των μέσων συγκοινωνίας κοκ. Από αυτήν τη συνολική αξία, οφείλουν στη συνέχεια να αφαιρεθούν τα υφιστάμενα χρέη, έτσι ώστε στο τέλος να προκύψει η καθαρή θέση της.
*********************
Όπως έχουμε ήδη αναφέρει σε προηγούμενη ανάλυση μας, υπάρχουν αρκετοί, διαφορετικοί δείκτες μέτρησης του κινδύνου της χρεοκοπίας μίας χώρας, οι οποίοι «χρησιμοποιούνται» τόσο από την ίδια «προληπτικά», όσο και από τις διεθνείς εταιρείες αξιολόγησης - για τον καθορισμό της πιστοληπτικής ικανότητας της, με βάση την οποία υπολογίζονται, μεταξύ άλλων, τα επιτόκια των ομολόγων του δημοσίου.
Ο σημαντικότερος δείκτης όλων είναι, κατά την άποψη μας, η καθαρή θέση της – η αξία δηλαδή των περιουσιακών στοιχείων της που απομένει, εάν αφαιρέσουμε τις υποχρεώσεις της. Η «μέτρηση» τώρα αυτής της καθαρής θέσης στη Γερμανία είναι υποχρεωτική από το Σύνταγμα της – στην Αυστρία μετρείται τακτικά, ενώ μόνο στην Ελβετία υπάρχει ένα (ιδανικό) ειδικό «φρένο δανεισμού», το οποίο εμποδίζει την υπερχρέωση της χώρας:
· ΚΡΑΤΙΚΗ ΠΤΩΧΕΥΣΗ: Οι βασικές αιτίες της χρεοκοπίας ενός κράτους, τα αποτελέσματα της για τους πιστωτές, τον κρατικό μηχανισμό, την οικονομία και τους πολίτες της χώρας, οι διάφοροι μέθοδοι αποφυγής της, οι λανθασμένοι χειρισμοί, ιστορικά παραδείγματα κρατικών πτωχεύσεων και οι δείκτες μέτρησης-αξιολόγησης του κινδύνου της χρεοκοπίας ενός κράτους 20/11/2009
Επίσης σε προηγούμενο άρθρο μας, διαπιστώσαμε ότι η έξοδος μίας χώρας από την Ευρωζώνη είναι τόσο «αμφιλεγόμενη» (προβλέπεται βέβαια από τη συνθήκη της Λισαβόνας, αλλά προϋποθέτει τη συμφωνία της), όσο και αρκετά επικίνδυνη για όλους τους συμμετέχοντες. Ακριβώς για το λόγο αυτό, η πιστοληπτική ικανότητα ενός κράτους που ανήκει στη ζώνη του Ευρώ είναι αρκετά υψηλή, ακόμη και όταν αντιμετωπίζει σοβαρότατα οικονομικά προβλήματα – αφού, εάν τυχόν του συμβεί κάτι, οι «αγορές» είναι πεπεισμένες ότι θα βοηθηθεί άμεσα από τα υπόλοιπα κράτη-μέλη. Επομένως, η πιθανότητα πτώχευσης του είναι πολύ περιορισμένη (η έξοδος του από την Ευρωζώνη επίσης), χωρίς όμως κάτι τέτοιο να σημαίνει ότι δεν πρέπει να φροντίζει μόνο του την οικονομική του «υγεία» (η «φυσική υγεία», η αυτοδιάθεση, η ελευθερία και η εθνική κυριαρχία δηλαδή, μάλλον προϋποθέτουν την οικονομική ισχύ):
· ΕΞΟΔΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΡΩΖΩΝΗ: Η ιδιαιτερότητα των προβλημάτων ρευστότητας μίας χώρας του Ευρώ, η αντιμετώπιση τους, καθώς επίσης οι πιθανολογούμενες συνέπειες μιας ενδεχόμενης πτώχευσης ενός κράτους μέλους 23/11/2009
Τέλος, αναφερθήκαμε στη χρηματοδότηση μίας χώρας μέσω της έκδοσης/πώλησης «Εθνικών ομολόγων», στον εσωτερικό της δανεισμό δηλαδή (η Ιαπωνία «διαχειρίζεται» κατ’ αυτόν τον τρόπο το δημόσιο χρέος της, το οποίο πλησιάζει το 180% τους ΑΕΠ της), έτσι ώστε να «απεξαρτηθεί» σε κάποιο βαθμό από τις διεθνείς χρηματαγορές και να μπορέσει να χαράξει μία πραγματικά ανεξάρτητη πολιτική. Οι «ιδιαιτερότητες», με τις οποίες είναι αντιμέτωπη η δική μας χώρα, πιστεύουμε ότι οφείλουν να εξετασθούν από διάφορες οπτικές γωνίες και με πολύ μεγαλύτερη σοβαρότητα:
· Η ιδανική υποψήφια χώρα για τον παραδειγματισμό των υπολοίπων «εταίρων» της Ευρωζώνης: Κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης ή μήπως μία δίκαιη απόφαση για την υπεράσπιση του ευρώ; 12/4/2009
Όμως, κατά τη διάρκεια μίας απλουστευμένης έρευνας που διενεργήσαμε διαπιστώσαμε ότι, σε ποσοστό που υπερβαίνει το 90%, οι Πολίτες της χώρας μας δεν θα αγόραζαν «Εθνικά Ομόλογα» και δεν συμφωνούν με μία τέτοια ενδεχόμενη ενέργεια εκ μέρους της κυβέρνησης. Επίσης, ότι αυτοί που έχουν αγοράσει «λαϊκά ομόλογα» στο παρελθόν, ανησυχούν σε σημαντικό βαθμό για τα χρήματα τους.
Βέβαια, δεν πρόκειται για ασφαλή συμπεράσματα, αφού κάτι τέτοιο θα προϋπέθετε τη διεξαγωγή μίας ή περισσοτέρων δημοσκοπήσεων, από κάποιες επίσημες εταιρίες του χώρου – ενδεχομένως μετά την ανάθεση τους από την κυβέρνηση. Εν τούτοις, κατά την άποψη μας, η εμπιστοσύνη των Πολιτών στη διοίκηση της χώρας τους είναι αρκετά περιορισμένη και πρέπει άμεσα να αποκατασταθεί. Εάν οι ίδιοι οι Πολίτες ενός κράτους δεν το εμπιστεύονται πρακτικά, εάν δηλαδή δεν είναι διατεθειμένοι να επενδύσουν τα χρήματα τους στα ομόλογα του, δεν είναι δυνατόν να περιμένουν να το εμπιστευθούν οι ξένοι επενδυτικοί οργανισμοί (πόσο μάλλον να παραπονιούνται για επιθέσεις κερδοσκόπων εναντίον του):
· ΒΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ: Η ιδιαιτερότητα της Ελλάδας, η ανάγκη απεξάρτησης της από τις διεθνείς χρηματαγορές, ο διαχωρισμός των τεσσάρων εξουσιών, η εξαγώγιμη δημοκρατία και η επίτευξη πλεονασμάτων 25/10/2009
ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΥΦΕΣΗΣ
Περαιτέρω, επειδή φαίνεται ότι επιταχύνονται πολλά γεγονότα, τόσο σε σχέση με τη χώρα μας, όσο και διεθνώς, οφείλουμε να προσέξουμε ιδιαίτερα τα εξής (με την σημείωση Link παραπέμπουμε σε προηγούμενα άρθρα, στο τέλος του κειμένου):
(α) Τα τρία διαδοχικά στάδια της ύφεσης (Link 1), τα οποία έχουμε ήδη αναλύσει, δεν συμπίπτουν χρονικά σε όλες τις οικονομίες του πλανήτη, αλλά εξαρτώνται άμεσα από τον «οργανισμό» της κάθε χώρας - γεγονός που θα δυσχεράνει σε τεράστιο βαθμό τις ενέργειες απορρόφησης της υπερβάλλουσας ρευστότητας από τις κεντρικές τράπεζες στο μέλλον αφού, εάν δεν είναι σε παγκόσμια κλίμακα επακριβώς συντονισμένες, δεν πρόκειται να αποδώσουν.
Δηλαδή, υπάρχουν κάποια κράτη που, διαθέτοντας ισχυρότερες «αντιστάσεις» (οικονομική ευρωστία, ανταγωνιστικές δυνατότητες, κοινωνική συνοχή, δημοσιονομική πειθαρχία, λειτουργικό κρατικό μηχανισμό κλπ), είναι σε θέση να ανταπεξέλθουν καλύτερα με την παρούσα χρηματοπιστωτική, πολιτισμική και «αναδιανεμητική» κρίση – μία κρίση που προήλθε κυρίως από την «πτώση των τειχών» που μας χώριζαν από τις πρώην κομμουνιστικές χώρες, στις οποίες «επιτρέψαμε» την είσοδο στο καπιταλιστικό σύστημα (κατά την άποψη μας, εκείνη τη στιγμή ανοίξαμε τους «ασκούς του Αιόλου», το «κουτί της Πανδώρας» καλύτερα, με άγνωστες επιπτώσεις για το μέλλον μας).
Αντίθετα, για κάποια άλλα κράτη με «ευαίσθητο» οργανισμό, η παρούσα κρίση μπορεί να προκαλέσει ακόμη και το τέλος τους - δηλαδή, την απώλεια της ελευθερίας και την εξάρτηση τους από άλλα κράτη ή διεθνείς οργανισμούς. Ήδη στη χώρα μας, μέσα σε μία σχεδόν εβδομάδα, η συνολική χρηματιστηριακή αξία των εισηγμένων επιχειρήσεων, από 92,5 δις € που ήταν, «υποβιβάσθηκε» στα 84,6 δις € - μειώθηκε δηλαδή κατά 7,9 δις € (κατά 8,5%), στα 28,2% του δημοσίου χρέους μας (περίπου 300 δις €), από τα 30,8% που ήταν λίγες ημέρες πριν.
(β) Ανάλογα με τον «οργανισμό» του εκάστοτε κράτους (η οικονομία έχει αρκετές ομοιότητες με τη βιολογία), διαφοροποιείται το χρονικό σημείο έλευσης των διαδοχικών αναταράξεων. Για παράδειγμα, η Ελλάδα διανύει πιθανότατα τα τελευταία «μέτρα» του πρώτου σταδίου της ύφεσης, η Γερμανία ευρίσκεται ήδη στο δεύτερο στάδιο, ενώ οι Η.Π.Α. «προσπαθούν» (αλλά δεν τα καταφέρνουν, αφού η Fed δήλωσε πρόσφατα ότι θα συνεχίσει δυστυχώς να αγοράζει μακροπρόθεσμα ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου, τα οποία πλέον έχουν μηδενική απόδοση – όπως το 1938!) να εισέλθουν στο τρίτο - για τις χώρες με την κοινή ονομασία «BRIC» ισχύουν διαφορετικά πράγματα, όπως για την Ιαπωνία και τις υπόλοιπες.
(γ) Το «ευρωπαϊκό δίλλημα» (Link 2) γίνεται πλέον εξαιρετικά «επίκαιρο» και θα πρέπει να υπάρξουν σημαντικές, υπεύθυνες αποφάσεις εκ μέρους όλων των κρατών-μελών της Ε.Ε., αλλά και των Πολιτών τους, το συντομότερο δυνατόν – πριν ακόμη δηλαδή χρεοκοπήσει κάποια χώρα (η πτώχευση «υπεισέρχεται» ουσιαστικά εκείνη τη χρονική στιγμή που ένα κράτος δηλώνει αδυναμία πληρωμής κάποιας υποχρέωσης του, επειδή δεν μπορεί πια να δανεισθεί από τις διεθνείς αγορές) ή υποχρεωθεί να «υποταχθεί» στο ΔΝΤ, γεγονός που, ιδιαίτερα σε περιόδους ύφεσης, είναι επώδυνο και καταστροφικό.
(δ) Η ύφεση στη «δύση» είναι μάλλον τύπου «L» και όχι «V»,«double deep - W» ή «U» (Link 3), αφού οι τρείς τελευταίοι «συμβολισμοί» (χρησιμοποιούνται επειδή οι άνθρωποι κατανοούσαν ανέκαθεν πολύ καλύτερα τα σύμβολα από τις λέξεις) υποδηλώνουν, με «κυμαινόμενο ρυθμό», άνοδο στο τέλος τους, ενώ η «Ύφεση L» κάτι εντελώς διαφορετικό: πτώση και παραμονή σε χαμηλότερα επίπεδα από το παρελθόν.
(ε) Η πιστωτική παγίδα που προέρχεται από μία κρίση ρευστότητας (Link 4), καθώς επίσης ο άγριος πόλεμος που διεξάγεται σήμερα παγκοσμίως (Link 5) για την εξασφάλιση μετρητών (ιδιαίτερα μετά την πρόσφατη, απεγνωσμένη αναζήτηση χρηματοδότησης από το Dubai), λαμβάνουν πλέον τόσο ανησυχητικές διαστάσεις που αποτελούν τον υπ’ αριθμόν ένα κίνδυνο για όλες τις χώρες – τουλάχιστον για τις αδύναμες. Ήδη πολλές επιχειρήσεις, παρά το ότι είναι υγιείς, αδυνατούν να εξασφαλίσουν επαρκείς πιστώσεις, ευρισκόμενες αντιμέτωπες με τη χρεοκοπία, λόγω έλλειψης ρευστότητας και αδυναμίας πληρωμής των υποχρεώσεων τους, ενώ προφανώς οι ιδιωτικές τράπεζες ενδιαφέρονται κυρίως για την επιβίωση τους, «στραγγαλίζοντας» στην κυριολεξία τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις – το ουσιαστικό στήριγμα της Οικονομίας και της απασχόλησης.
(στ) Τέλος, οι κεντρικές τράπεζες αδυνατούν, δεν μπορούν να συντονιστούν ή εμποδίζονται από την Πολιτική να απορροφήσουν την υπερβάλλουσα ρευστότητα από το «σύστημα» (Link 6), ενώ η δημοσιονομική υπερχρέωση πολλών κρατών εμφανίζει τον πληθωρισμό σαν τη μοναδική δυνατότητα μείωσης των χρεών τους. Ακριβώς για το λόγο αυτό, για την προστασία δηλαδή των χρημάτων τους έναντι μελλοντικού υψηλού πληθωρισμού, οι επενδυτές έχουν «υποχρεώσει» τα θησαυροφυλάκια των ελβετικών και άλλων τραπεζών να συσσωρεύουν διαρκώς τεράστιες ποσότητες χρυσού και αργύρου, για να αντισταθμίσουν κάποια επενδυτικά τους προϊόντα – τα ονομαζόμενα «ETF’s» (exchange traded funds) σε χρυσό και άργυρο που πολλαπλασιάζονται συνεχώς.
Για παράδειγμα, στην τράπεζα ZKB του κρατιδίου της Ζυρίχης, η οποία έχει πουλήσει αντίστοιχα «ETF’s» αξίας 5,7 δις φράγκων (τα διπλά σε σχέση με το 2008), αποθηκεύονται ήδη 150 τόνοι χρυσού και 1.715 τόνοι αργύρου, ενώ αναζητούνται νέοι αποθηκευτικοί χώροι (το ίδιο συμβαίνει και σε πολλές άλλες ελβετικές τράπεζες). Οι κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως (Γερμανία, Ιαπωνία, Ινδία, Κίνα κλπ), φαίνεται να συσσωρεύουν επίσης χρυσό στα θησαυροφυλάκια τους - γεγονός που «εντείνει» την πιθανότητα του πληθωριστικού σεναρίου, αφού αυτές γνωρίζουν περισσότερο από τον καθέναν μας «το τι μέλει γενέσθαι».
ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΩΝ
Συνδυάζοντας τώρα «δημιουργικά» όλα τα παραπάνω στοιχεία, τις πληροφορίες και τα γεγονότα, θεωρούμε ότι αποτελεί ένα πραγματικά «πολύτιμο» πλεονέκτημα, για την οποιαδήποτε μικρή χώρα, η άμεση διενέργεια απογραφής του ενεργητικού της: η καταγραφή δηλαδή των περιουσιακών της στοιχείων - προφανώς όχι «μεμονωμένα» των χρεών και του παθητικού της, όπως δυστυχώς συνέβη στη χώρα μας. Ακόμη καλύτερα, η υποχρεωτική ετήσια κατάρτιση ενός Κρατικού Ισολογισμού, με το Ενεργητικό και το Παθητικό της χώρας, στον οποίο να φαίνεται εάν υπήρξαν κέρδη ή ζημίες (αποτελέσματα χρήσεως) την εκάστοτε παρελθούσα χρονική περίοδο (τρίμηνες «λογιστικές» καταστάσεις όπως στις εισηγμένες επιχειρήσεις κλπ).
Απαραίτητη προϋπόθεση βέβαια είναι ένα θετικό «τελικό» αποτέλεσμα – ένα αποτέλεσμα δηλαδή, στο οποίο το ενεργητικό της θα είναι μεγαλύτερο του παθητικού (εμείς θεωρούμε ότι η Ελλάδα είναι μία πάμπλουτη χώρα, η οποία όμως δεν αναδεικνύει και δεν αξιοποιεί σωστά τον εθνικό πλούτο της). Στην προκειμένη περίπτωση, το περιορισμένο μέγεθός της αποτελεί ένα αναμφίβολα θετικό στοιχείο, αφού καθιστά εύκολη και γρήγορη την αποτύπωση των μεγεθών της (γενικά, δεν πρέπει να υποβαθμίζουμε το γεγονός ότι, η «μικροοικονομία» προηγήθηκε της «μακροοικονομίας» και έχει ακόμη πολλά να την «διδάξει»).
Ένα δεύτερο, πολύτιμο πλεονέκτημα, αποτελεί η μεθοδική αξιολόγηση των υγιών δημοσίων επιχειρήσεων της, έστω από τους διεθνείς οίκους, μετά από αντίστοιχη «απογραφή» - επίσης υπό την προϋπόθεση ότι τα μεγέθη τους θα είναι θετικά (με ετήσιους Ισολογισμούς στο διαδίκτυο, με τρίμηνες λογιστικές καταστάσεις κλπ). Οι δύο αυτές ενέργειες θα προσέφεραν στην οποιαδήποτε μικρή χώρα, με υγιή «απολογιστικά μεγέθη», τα παρακάτω:
(α) Θετική αξιολόγηση της πιστοληπτικής της ικανότητας, γεγονός που θα της εξασφάλιζε «πρόσβαση» σε εύκολη, καθώς επίσης «φθηνή» χρηματοδότηση από τις τράπεζες και τα διεθνή επενδυτικά κεφάλαια. Αν μη τι άλλο, θα την προστάτευε από τις περί χρεοκοπίας διαδόσεις, οι οποίες οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στην περαιτέρω χρέωση και στην καταστροφή της. Ταυτόχρονα, θα διευκόλυνε τη δανειοδότηση των ιδιωτικών επιχειρήσεων της (τραπεζών κλπ), με καλύτερους όρους (επιτόκια), ενώ θα προκαλούσε άνοδο των χρηματιστηριακών δεικτών της - γεγονός που θα εξασφάλιζε την καλύτερη «αποτύπωση» της αξίας των εισηγμένων εταιρειών της.
(β) Δυνατότητες έκδοσης και πώλησης «εθνικών ομολόγων» στους Πολίτες της (ας μην ξεχνάμε ότι, πριν από 300 χρόνια έτσι διέσωσε ο J. Law τη Βενετία από τη χρεοκοπία - συνδυάζοντας μάλιστα τα εθνικά ομόλογα με μία «λοταρία», όπου το κάθε ομόλογο λάμβανε αυτόματα μέρος σε μία κλήρωση). Οι ενέργειες αυτές θα την καθιστούσαν αφενός μεν ανεξάρτητη από τις χρηματοπιστωτικές αγορές, αφετέρου δε «ανθεκτική» απέναντι στις ασυνήθεις οικονομικές «διακυμάνσεις». Τόσο τα αποτελέσματα της απογραφής ενεργητικού, όσο και η θετική αξιολόγηση εκ μέρους των διεθνών Οίκων, θα συνέβαλλαν τα μέγιστα στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των Πολιτών απέναντι στη χώρα τους, οπότε θα διευκολυνόταν η πώληση των «Εθνικών Ομολόγων».
(γ) Δυνατότητες έκδοσης και πώλησης «εταιρικών ομολόγων» των κοινωφελών επιχειρήσεων στους Πολίτες της συγκεκριμένης χώρας (επί πλέον των προοπτικών εισαγωγής μετοχών τους στο χρηματιστήριο), καθώς επίσης στους πάσης φύσεως επενδυτές.
(δ) Άμβλυνση των («κατ’ ανάγκην» βέβαια) φορολογικών υπερβολών οι οποίες, σε περιόδους ύφεσης, αποδεικνύονται καταστροφικές για τον παραγωγικό ιστό της χώρας που επιβάλλονται (πόσο μάλλον για την κοινωνική συνοχή και ηρεμία).
(ε) Χρόνο για την επίλυση των διαρθρωτικών προβλημάτων της (κυρίως για την αναβίωση του «μικροοικονομικού» παραγωγικού της ιστού) και σαφή εικόνα για την εξέλιξη των μεγεθών της. Για παράδειγμα, όταν πωλείται μία δημόσια επιχείρηση, όπως πρόσφατα ο ΟΤΕ, δεν έχουμε μόνο έσοδα στο ταμείο της χώρας αλλά, ταυτόχρονα, μία μείωση του ενεργητικού της (αν και θεωρούμε ότι τέτοιου είδους κοινωφελείς, σημαντικές στρατηγικές και αναμφίβολα εθνικές επιχειρήσεις, δεν πρέπει ποτέ να πωλούνται).
Περαιτέρω, εάν ΟΤΕ ήταν καταγεγραμμένος στο ενεργητικό της χώρας, στα περιουσιακά της στοιχεία δηλαδή, με ένα συγκεκριμένο ποσόν, θα γνωρίζαμε εάν η τιμή πώλησης του ήταν κερδοφόρα ή όχι. Επίσης, εάν τα χρήματα που εισπράξαμε χρησιμοποιήθηκαν «ορθολογικά» και αύξησαν τα «ισολογιστικά» μεγέθη της χώρας μας. Στην αντίθετη περίπτωση, θα γνωρίζαμε ότι απλά ξοδεύουμε «από τα έτοιμα», ανεξαρτήτως κόστους και με όλα όσα δεινά κάτι τέτοιο συνεπάγεται (όπως η Μ. Βρετανία, στην οποία έχουν απομείνει μηδενικά περιουσιακά στοιχεία, απέναντι σε τεράστια χρέη).
ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Ολοκληρώνοντας, δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να ξεχνάμε ότι δεν ζούμε πλέον σε συνθήκες ειρήνης, αφού ο πρώτος παγκόσμιος οικονομικός πόλεμος ευρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, με αποτελέσματα που πολύ δύσκολα μπορούν να προβλεφθούν (Link 7).
Πόσο μάλλον όταν, σε κάποιον άγνωστο βαθμό, η παραγωγή προϊόντων, κυρίως στην «παραπαίουσα υπερδύναμη», έχει αντικατασταθεί από την κατανάλωση, από την παραγωγή υπηρεσιών και, κυρίως, από την «παραγωγή ομολόγων» δημοσίου, διαδικτυακών χρημάτων και χαρτονομισμάτων. Υπεραπλουστευμένα, όταν οφείλουν να εξοφληθούν κάποιες υποχρεώσεις, δεν χρησιμοποιούνται οι αποταμιεύσεις, τα χρηματικά πλεονάσματα καλύτερα, αφού είναι ανύπαρκτα, αλλά εκτυπώνονται νέα χαρτονομίσματα, με τα οποία διενεργούνται οι πληρωμές – ανεξάρτητα από το απαιτούμενο «αντίκρισμα» τους σε παραγόμενα προϊόντα, ήτοι σε ΑΕΠ.
Κάπου μας θυμίζει την περίοδο της Γαλλικής επανάστασης, όπου η υπερχρέωση οδήγησε τη Γαλλία στην εκτύπωση ομολόγων (assignments – θεωρούνται οι πρόγονοι των σημερινών subprimes), για αρχική εγγύηση (αντίκρισμα) των οποίων χρησιμοποιήθηκε ακόμη και η κατασχεμένη περιουσία της εκκλησίας. Η χώρα, για να ξεφύγει από την «παγίδα του χρέους», τύπωνε συνεχώς νέα ομόλογα, με αποτέλεσμα το 1790 να ευρίσκονται 800 εκ. σε κυκλοφορία, το 1793 ήδη 2 δις, το 1795 να φτάνουν τα 7,3 δις και ένα χρόνο μετά να γίνονται περισσότερα από 30 δις! Τελικά, ανέλαβε τη διοίκηση ο Ναπολέων (1799), ο οποίος απάντησε όταν ρωτήθηκε σχετικά με το πώς θα σταθεροποιούσε οικονομικά τη Γαλλία «Πληρώνω μετρητοίς ή καθόλου» - τα αποτελέσματα, οι πόλεμοι που διεξήγαγε δηλαδή, μας είναι γνωστά.
Επομένως, οι χώρες πρέπει να είναι όσο το δυνατόν καλύτερα προετοιμασμένες για κάθε ενδεχόμενο, κάτι που επιτυγχάνεται κυρίως με την λεπτομερή καταγραφή των μεγεθών τους (ετήσιους Ισολογισμούς και τρίμηνες λογιστικές καταστάσεις στο διαδίκτυο), καθώς επίσης με τη μη αμφισβητήσιμη αποτύπωση της ευρύτερης καθαρής θέσης τους.
Αθήνα, 29. Νοεμβρίου 2009
Βασίλης Βιλιάρδος
viliardos@kbanalysis.com
Ο κ. Β. Βιλιάρδος είναι οικονομολόγος, πτυχιούχος της ΑΣΟΕΕ Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου
Το άρθρο αυτό (καθώς και 26 ακόμα άρθρα – αναλύσεις του οικονομολόγου Βασίλη Βιλιάρδου) περιλαμβάνεται στα βιβλία της σειράς «Η Κρίση των Κρίσεων» - Για περισσότερες πληροφορίες κάντε κλικ εδώ
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ ΜΑΣ
Link 1: ΣΥΣΤΗΜΙΚΕΣ ΑΝΑΤΑΡΑΞΕΙΣ: Η ελπίδα μας για μία αυτόνομη κοινωνία, τα τρία διαδοχικά στάδια της ύφεσης, η εξέλιξη της παγκόσμιας αναδιανομής εισοδημάτων, οι διεθνείς εξαρτήσεις και το δίλλημα της Ευρώπης 2/10/2009
Link 2: ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ: Μία διακρατική, προοδευτική «φορολογική» κλίμακα, θα ήταν ίσως η ιδανική «κοινωνική» λύση για την εξομάλυνση των ανισορροπιών και την επίτευξη της ισότητας εντός της Ε.Ε. 16/10/2009
Link 3: ΥΦΕΣΗ L; http://www.capital.gr/Articles.asp?id=736818
Link 4: Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ : Η «πιστωτική παγίδα» είναι μία βαριά οικονομική ασθένεια, η οποία εμφανίζεται όταν μία υφιστάμενη κρίση ρευστότητας, προερχόμενη συνήθως από μία ευρύτερη οικονομική κρίση, δεν μπορεί να θεραπευτεί βραχυπρόθεσμα 10/7/2009
Link 5: Το ελιξίριο του καπιταλισμού : Ο άγριος πόλεμος για την εξασφάλιση του πολυτιμότερου εμπορεύματος στον κόσμο, απειλεί με την καταστροφή χιλιάδες επιχειρήσεις, αδύναμα κράτη και χρεωμένους καταναλωτές - Update 27/6/2009
Link 6: ΣΤΟ ΕΛΕΟΣ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ: Όσο περισσότερο αργούν να αποσύρουν την υπερβάλλουσα ρευστότητα οι κεντρικές τράπεζες και με όσο πιο πολλά χρήματα πλημμυρίζουν τις αγορές, τόσο πιο καταστροφική θα είναι η «απάντηση του «συστήματος», διά μέσου της «κυοφορίας» νέων υπερβολών («φούσκες») 17/11/2009
Link 7: Το τέλος….Πρώτος παγκόσμιος οικονομικός πόλεμος: Ενδιάμεσος απολογισμός της θηριώδους μάχης στο χρηματοπιστωτικό κυβερνοχώρο- Μέρος Γ! 5/4/2009